Początek choroby przypada najczęściej między 4 a 7 dekadą życia, a średni wiek zachorowania to 58 lat. Zachorowalność wynosi 5-24 nowych przypadków na 100 000 osób na rok.

prof. dr hab. n. med. Monika Rudzińska, Prezes Polskiego Towarzystwa Choroby Parkinsona i Innych Zaburzeń Ruchowych, kierownik Katedry i Kliniki Neurologii SUM w Katowicach

Pani Profesor, czym jest choroba Parkinsona i jakie są jej przyczyny? Czy jest to choroba dziedziczna?

Choroba Parkinsona jest przewlekłą chorobą neurozwyrodenieniową, w której proces zwyrodnieniowy dotyczy głównie (początkowo) neuronów istoty czarnej w śródmózgowiu i powoduje zmniejszenie ilości ich neuroprzekaźnika – dopaminy w ich zakończeniach w prążkowiu.

Szacunkowa liczba chorych w Polsce to 80 000 osób. W związku z wydłużeniem długości życia ilość chorych na chP będzie sukcesywnie wzrastała. Szacuje się, że w roku 2017 na chorobę Parkinsona chorowało w USA 630 000 osób a w roku 2030 liczba ta podwoi się do 1,1 mln. Choroba nieco częściej występuje u  mężczyzn niż kobiet (w stosunku 3 do 2).

Wśród czynników ryzyka choroby wymienia się m.in. starszy wiek (częstość występowania w populacji po 75 lat wynosi 4%), narażenie na stres oksydacyjny spowodowany np. ekspozycją na pestycydy czy piciem wody studziennej. Mimo dużej ilości zidentyfikowanych mutacji genetycznie (dotychczas opisano około 20 genów) rodzinne występowanie choroby Parkinsona dotyczy zaledwie 15% chorych, zazwyczaj o wczesnym okresie zachorowania – przed 40 rokiem życia.

Jakie są najczęstsze objawy ruchowe? Czy choroba niesie ze sobą zaburzenia nieruchowe?

Choroba objawia się postępującym objawami neurologicznymi takimi jak: dominujące drżenie spoczynkowe, spowolnienie ruchowe, sztywność mięśniowa i zaburzenia odruchów postawy. Według obowiązujących obecnie kryteriów diagnostycznych, by postawić rozpoznanie u chorego, należy stwierdzić występowanie dwóch z powyższych czterech objawów, w tym jednym z nich musi być spowolnienie ruchowe.

Objawom ruchowym chP towarzyszą nasilające się wraz z czasem trwania choroby objawy pozaruchowe – np. zaparcia, zaburzenia zwieraczy (zaburzenia w oddawaniu moczu), ortostatyczne spadki ciśnienia. Depresja również może być pierwszym  objawem chP, który w kolejnych latach choroby dotyczy coraz większej grupy chorych. W zaawansowanym okresie chP występuje lęk, zaburzenia pamięci rozwijające się do procesu otępiennego oraz halucynozy. Podobnie objawami poprzedzającymi chorobę mogą być  zaburzenia snu z marzeniami sennymi o treści walki, z towarzyszącymi krzykami i gwałtownymi ruchami. Chorzy nie pamiętają rano, że spadają z łóżek, doznają urazów, uderzają partnera. W zaawansowanych okresie chP chorzy cierpią często na bezsenność w nocy i nadmierną senność w ciągu dnia.

W przebiegu choroby Parkinsona można wyróżnić trzy okresy: wczesny, zaawansowany i paliatywny. Wczesny okres charakteryzuje się dobrą reakcją na leczenie i małym nasileniem objawów parkinsonowskich. W zaawansowanym okresie typowe są fluktuacje ruchowe i występowanie okresów „ON” – dobrej odpowiedzi na leczenie i i okresów „OFF”- dużej niesprawności spowodowanej brakiem odpowiedzi na leczenie.

Jak wygląda leczenie choroby? Czy Polacy mają dostęp do nowoczesnych terapii?

Leczenie choroby Parkinsona jest bardzo zindywidualizowane, uzależnione od okresu choroby, nasilenia i rodzaju objawów ruchowych oraz pozaruchowych. W wyborze terapii lekarz bierze pod uwagę: wiek, stan psychiczny chorego, współistniejące choroby, nasilenie objawów choroby, niesprawność chorego a także koszty leczenia.

Oprócz podstawowego leczenia farmakologicznego objawów ruchowych i pozaruchowych choroby, od samego początku zachorowania prowadzone powinno być leczenie rehabilitacyjne, które stanowi bardzo istotny element terapii w późnym okresie choroby, w którym pojawiają się zaburzenia chodu i upadki.

Od kilku miesięcy dostępne i refundowane są w Polsce terapie infuzyjne dla chorych w zaawansowanym okresie choroby. Rekomendowane są one u chorych, u których przeciwskazana jest terapia chirurgiczna. Leki są podawane w sposób ciągły najczęściej przez 16 godzin na dobę (przerwa nocna) w postaci infuzji aplikowanej za pomocą noszonej przez pacjenta pompy infuzyjnej. Są to terapie bardzo skuteczne, ale ze względu na swoją specyfikę wymagające zaangażowania w terapię opiekuna pacjenta, który pomaga w obsłudze pomp szczególnie wtedy, kiedy pacjent jest w okresie „OFF”.

Jak wygląda opieka nad osobą chorą na Parkinsona?

Przebieg choroby Parkinsona jest zindywidualizowany, zależny od typu choroby, czasu zachorowania i wielu innych czynników takich jak np. dominujące objawy drżenia lub przeważające objawy spowolnienia ruchowego i sztywności mięśniowej. Współistniejące objawy pozaruchowe, takie jak np. zaburzenia pamięci lub halucynozy, w istotny sposób wpływają na sprawność i niezależność chorego. W pierwszych latach choroby chorzy są całkowicie niezależni, w zaawansowanym okresie wymagają wsparcia osób drugich z powodu m.in. zaburzeń chodu, pamięci czy halucynoz.

Podobne posty